VAEA ra đời tại Mỹ với gần 200 thành viên ban đầu là các doanh nghiệp (DN) người Mỹ gốc Việt đang kinh doanh tại California và một số các tiểu bang khác. Sự kiện này cho thấy nguyện vọng "hồi hương", mong muốn được đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn hội nhập của các Việt kiều ở Mỹ.
VN đã gia nhập WTO, được hưởng quy chế mậu dịch bình thường hóa vĩnh viễn với Hoa Kỳ, được châu Á đề cử làm thành viên không thường trực của Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc cho nhiệm kỳ 2008-2009; tổ chức thành công hội nghị APEC-14 với sự có mặt của các lãnh đạo nhiều cường quốc và nâng cao mối quan hệ với Toà Thánh Vatican.
Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, VN đang là một điểm đến đầy tiềm năng cho các nhà đầu tư trên khắp thế giới. Sức hấp dẫn của Việt Nam đã khiến tập đoàn Intel bỏ vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD, tập đoàn Hồng Hải Industry (Đài Loan) đầu tư dự án 5 tỷ USD, nhiều tập đoàn hàng đầu của Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc như Canon, Honda, Keangnam... cũng nhanh chóng vào cuộc với hàng tỷ USD vốn đầu tư vào các lĩnh vực bất động sản, chế tạo máy, sản xuất hàng tiêu dùng, ô tô, dệt may, phân phốisản phẩm…
Trước bối cảnh ấy, giới doanh gia Việt kiều tại Mỹ hiển nhiên không muốn chậm chân. Thực tế trong những năm gần đây tại VN đã có những cơ sở sản xuất có trị giá đầu tư hàng triệu USD trong lĩnh vực chế biến hải sản, hãng điện tử (phần cứng và phần mềm), hãng dịch vụ xuất nhập khẩu… đã được người Mỹ gốc Việt tại California cũng như những người Việt khắp nơi trên thế giới thành lập hoặc liên doanh đầu tư cùng các công ty nước ngoài khác.
Thị trường bất động sản đang là trọng tâm chú ý cho Việt kiều tại California vì quỹ đất ở trong nước còn có mức giá tương đối rẻ hơn một số địa điểm đầu tư trên thế giới. Tuy nhiên, khá nhiều DN Việt kiều vẫn tỏ ra e ngại khi phải hoạt động đơn lẻ, không có tổ chức đại diện mạnh mẽ, trong khi hệ thống Luật Kinh doanh tại Việt Nam hiện còn nhiều chỗ chưa hoàn thiện và thường thay đổi.
Chính vì lẽ đó mà ngay sau chuyến thăm của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tại Mỹ, hưởng ứng lời kêu gọi đóng góp vào sự phát triển kinh tế nước nhà, Hiệp Hội Doanh Nhân Việt Mỹ đã được thành lập với chủ trương: Nâng cao và tạo thêm nhiều cơ hội cho doanh nhân Việt kiều cải thiện những trao đổi và liên hệ thương mại giữa Hoa Kỳ với Việt Nam nói riêng, châu Á Thái Bình Dương nói chung và làm đầu mối cho những hoạt động của các tổ chức từ thiện trong cộng đồng người Việt.
Trong số những thành viên chủ chốt đầu tiên của Hiệp hội, đã có khá nhiều "đại gia" tên tuổi như ông Trung Dung, giám đốc điều hành của Cty phần mềm onDisplay, Inc và Fobreak Software, ông Lee Johnson, Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn công nghệ cao Hi-Tek, ông Lee Sandwich, chủ hệ thống nhà hàng bánh Sandwich trên khắp nước Mỹ...
Vốn là một doanh nhân đã đầu tư và làm ăn lâu dài tại Việt Nam, ông Lee Johnson, Ủy viên Hội đồng quản trị VAEA, Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn Hi-Tek (thành viên tại Việt Nam là Công ty CP Thương mại Quốc tế Việt Nam, kinh doanh trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ gia tăng trên Internet như tên miền, hosting, hỗ trợ thương mại điện tử…) cho rằng: "Thực tế giới đầu tư Việt kiều tại Mỹ có tiềm năng rất lớn và thực sự muốn về làm ăn tại Việt Nam vì bên cạnh lợi nhuận họ còn có tình cảm với quê hương.
Tuy nhiên, nhiều Việt kiều còn ngại ngùng do chưa có kinh nghiệm với môi trường trong nước. Việc thành lập Hiệp hội VAEA là để tạo điều kiện cho mỗi thành viên chia sẻ, bảo đảm các quyền lợi cũng như chỉ ra các cơ hội đầu tư tại Việt Nam trên cơ sở những kiến thức, kinh nghiệm được thu nhận từ thực tế...".Ông Nhin Sang, Chủ tịch Hội đồng quản trị VAEA thì nhận định, lâu nay, doanh nhân của nhiều nước khác như Pháp, Đại Hàn, Đài Loan, Trung Quốc và Nhật Bản đã vào buôn bán và gặt hái thành công tại thị trường này, chỉ riêng người Mỹ gốc Việt là chưa tham gia nhiều.
Vì vậy, việc các DN người Mỹ gốc Việt ngồi lại với nhau để trao đổi thông tin, bảo vệ quyền lợi cho nhau khi đầu tư tại Việt Nam chính là mở ra hướng làm ăn mới cho các DN này, đồng thời là cơ hộiđể cộng đồng doanh nhân người Việt ở Mỹ đóng góp vào sự phát triển chung của quê hương. Đó cũng chính là ước nguyện sâu sắc của những người Việt ở nước ngoài.
Theo KTĐT